Szacunek do wszystkich religii jest dla nas największym priorytetem.
W dzisiejszym zglobalizowanym świecie, gdzie różnorodność religijna i kulturowa staje się normą, wzajemny szacunek między wszystkimi religiami i wyznaniami stanowi jeden z najważniejszych filarów pokojowego współistnienia. Dialog międzyreligijny nie jest jedynie wyświechtanym terminem, ale niezbędnym elementem budowania mostów między różnymi tradycjami duchowymi, który może przyczynić się do promocji pokoju i wzajemnego zrozumienia.
Pluralizm religijny istniał od zawsze i pozostanie trwałą cechą tego świata. Właśnie dlatego tak istotne jest, aby różne wspólnoty religijne nauczyły się nie tylko tolerować swoje różnice, ale również odkrywać wspólne wartości i cele, które mogą stać się podstawą współpracy dla dobra całej ludzkości.
Mimo różnic doktrynalnych, większość tradycji religijnych podziela podobne fundamentalne zasady dotyczące godności człowieka, sprawiedliwości i równości. Wszystkie religie głoszą jednakowe przesłanie miłości, cierpliwości, przebaczenia oraz przezwyciężania egocentryzmu i samolubstwa. Te wspólne wartości obejmują:
Jak zauważają przedstawiciele różnych tradycji religijnych, muzułmanie czczą tego samego Boga, co chrześcijanie i żydzi, a Abraham jest faktycznym punktem wyjścia ich zasadniczych wzajemnych powiązań. Ta wspólna podstawa monoteistyczna stanowi silny fundament dla dialogu i współpracy.
Przedstawiciele różnych religii coraz częściej dostrzegają, że stają przed podobnymi wyzwaniami w dzisiejszym świecie. Materializm, konsumpcjonizm i relatywizm moralny dotykają wszystkie społeczności wierzące, niezależnie od ich specyficznych przekonań. Wspólne odpowiadanie na te wyzwania może stać się płaszczyzną konstruktywnej współpracy międzyreligijnej.
Polska w okresie od XV do XVII wieku stanowiła unikalny przykład kraju, gdzie różnorodność religijna mogła prosperować. W 1573 roku, na sejmie warszawskim, uchwalono akt, który zapewnił każdemu obywatelowi wolność wyznania, niezależnie od religii - była to innowacja na skalę europejską. Różnorodność wyznań wyrażała się w miastach, gdzie Żydzi, protestanci i katolicy żyli obok siebie, często w bliskim sąsiedztwie
Przykładem średniowiecznej tolerancji w Polsce może być okres po unii w Krewie, która umożliwiała współistnienie prawosławnych i katolików. Duże znaczenie miały również społeczności żydowskie, które osiedlały się w Polsce i stały się integralną częścią tej tolerancyjnej struktury
Warto wspomnieć o godnej podziwu harmonii i symbiozie między religiami, którą odnotowuje historia, szczególnie w kontekście ich współistnienia w średniowiecznej Hiszpanii. Encyclopaedia Britannica pisze w tym kontekście o „niemal bezgranicznej" tolerancji ze strony muzułmanów wobec innych wyznań.
Przełomowym momentem w dziejach dialogu międzyreligijnego był Światowy Dzień Modlitw o Pokój zorganizowany z inicjatywy Jana Pawła II 27 października 1986 roku w Asyżu. Wzięło w nim udział 47 delegacji reprezentujących - poza chrześcijańskimi - 13 religii świata. Jan Paweł II był pierwszym papieżem, który w Damaszku przekroczył próg meczetu, podkreślając że islam i chrześcijaństwo winny się respektować i wspólnie pracować na rzecz budowania pokoju na świecie
Szczególnie znacząca była wizyta papieża w meczecie Omajjadów w Damaszku, gdzie powiedział: "Moim gorącym pragnieniem jest, by muzułmańscy i chrześcijańscy przywódcy i nauczyciele przedstawiali nasze dwie wielkie religie jako wspólnoty w pełnym wzajemnego szacunku dialogu, a już nigdy więcej jako wspólnoty skłócone"
W Polsce funkcjonuje wiele inicjatyw promujących dialog międzyreligijny. Dzień Judaizmu w Kościele katolickim, ustanowiony przez Konferencję Episkopatu Polski w 1997 roku i obchodzony corocznie 17 stycznia, ma na celu ponowne odkrycie więzi z judaizmem. Co roku centralne obchody odbywają się w różnych polskich miastach pod różnymi hasłami, przyczyniając się do rozwoju dialogu chrześcijańsko-żydowskiego
Komitet ds. Dialogu z Judaizmem Konferencji Episkopatu Polski prowadzi aktywny dialog z przedstawicielami judaizmu, mając na celu upowszechnianie postaw dialogu i życzliwości wobec Żydów w środowiskach chrześcijańskich.
Rada Wspólna Katolików i Muzułmanów, działająca od 13 czerwca 1997 roku, stanowi doskonały przykład instytucjonalnego dialogu międzyreligijnego w Polsce. Jak podkreślają jej przedstawiciele, wzajemny szacunek to podstawowa zasada relacji międzyludzkich, a podstawą dialogu i jego kultury jest rzetelna wiedza i wzajemne poznanie.
W ramach działalności Rady organizowane są wspólne spotkania, podczas których przedstawiciele obu wyznań dzielą się doświadczeniami i poszukują wspólnych płaszczyzn współpracy. Mufti Tomasz Miśkiewicz podkreśla, że dobro człowieka jest najważniejsze i dla tego dobra wszystkie religie powinny się zjednoczyć.
Wspólne działania charytatywne stanowią jeden z najskuteczniejszych sposobów budowania mostów między religiami. Takim przykładem jest wspólne działanie organizacji spod znaku Czerwonego Półksiężyca i Czerwonego Krzyża w niesieniu pomocy ofiarom konfliktów i katastrof naturalnych
Międzynarodowa Katolicka Komisja ds. Migracji pomaga potrzebującym w krajach głównie muzułmańskich, takich jak Jordania i Pakistan. Organizacja zapewnia schronienie tym wszystkim ludziom, wobec których dopuszczano się aktów przemocy lub molestowania seksualnego. Jak relacjonuje duchowny zaangażowany w te projekty: "Kiedy jeżdżę do Pakistanu, aby monitorować nasze projekty, zawsze witają mnie muzułmańscy duchowni - są nam wyraźnie wdzięczni za naszą pracę"
Dialog międzyreligijny ma również ogromne znaczenie w edukacji. Włączenie tematów związanych z różnorodnością religijną do programów nauczania może inspirować młodych ludzi, uczenie się o różnych tradycjach może rozwijać empatię i szacunek
Przykładem organizacji wspierającej współpracę jest Rada Kościołów, która zrzesza przedstawicieli wielu wyznań, stawiając sobie za cel budowanie mostów między różnorodnymi tradycjami. Dzięki temu możliwe są międzynarodowe spotkania religijne organizowane w różnych miastach Polski, gdzie duchowni różnych wyznań dzielą się swoimi tradycjami i naukam
Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów współczesnej współpracy międzyreligijnej była bezprecedensowa inicjatywa zabrania światowych przywódców religijnych do Kijowa podczas wojny w Ukrainie. Po raz pierwszy w historii świata reprezentanci judaizmu, islamu, anglikanizmu i katolicyzmu ramię w ramię pojechali w strefę działań wojennych, aby modlić się o zakończenie konfliktu.
Organizacja "Religie dla Pokoju", działająca już od 50 lat, skupia przedstawicieli różnych wyznań w działaniach na rzecz pokoju światowego. Jak podkreśla jej przewodnicząca Azza Karam: "Jeśli wierzę, że twórca stworzył mnie i innych, to widzę świat inaczej. Wówczas jesteśmy sobie winni szacunek i miłość"
Ważnym aspektem dialogu międzyreligijnego jest również włączanie w niego osób niewierzących. Idea "Dziedzińca Pogan", realizowana przez Instytut Dialogu Międzykulturowego im. Jana Pawła II w Krakowie, nawiązuje do Trzeciej Świątyni Jerozolimskiej, gdzie tzw. dziedziniec pogan był dostępny dla każdego i stanowił miejsce zgromadzeń i dialogu.
Obecnie termin ten związany jest z cyklem debat osób o różnych ścieżkach światopoglądowych. Wydarzenie ma być symbolem spotkań ludzi, którzy w możliwie najszerszym gronie chcą odnaleźć poczucie wspólnoty w świecie wartości. Celem jest pokazanie możliwości porozumienia ponad podziałami.
Dialog międzyreligijny może stać się platformą do wymiany idei o uniwersalnych wartościach. Wiele tradycji religijnych, mimo różnic doktrynalnych, podziela podobne zasady dotyczące godności, sprawiedliwości i równości, które są również bliskie osobom niewierzącym. Dzięki temu możliwe jest:
Podstawą harmonii międzyreligijnej jest edukacja. Jeżeli ludzie są niedoinformowani lub otrzymują błędne informacje o innych religiach, pojawia się w nich strach i nieufność. Wzajemny szacunek można budować tylko na wiedzy, która pozwala odkrywać prawdziwe oblicze "Innego" oraz pomaga weryfikować obraz nas samych.
Fałszywe wyobrażenia o sobie i innych, prowadzące do nieuzasadnionej podejrzliwości i nieufności, mogą stać się źródłem dyskryminacji i wykluczenia, a nawet wzajemnej wrogości. Dlatego tak ważne jest pamiętanie o szacunku jako podstawowej zasadzie relacji międzyludzkich.
Dialog międzyreligijny ma potencjał do bycia niezwykle skutecznym narzędziem w budowaniu pokoju. W dzisiejszym świecie, gdzie napięcia między różnymi religiami często prowadzą do konfliktów, odbywanie rozmów opartych na wzajemnym szacunku i zrozumieniu staje się kluczowe.
Główne cele dialogu międzyreligijnego obejmują budowanie zaufania pomiędzy różnymi społecznościami, promowanie wzajemnego zrozumienia oraz umożliwienie dzielenia się doświadczeniami, które poszerzają horyzonty i wzbogacają każdą ze stron.
Wzajemny szacunek między religiami i wyznaniami nie jest jedynie pięknym ideałem, ale praktyczną koniecznością w dzisiejszym świecie. Przykłady z historii i współczesności pokazują, że współpraca międzyreligijna może przynosić konkretne, pozytywne rezultaty - od projektów humanitarnych po inicjatywy pokojowe.
Kluczem do sukcesu jest zrozumienie, że dialog międzyreligijny nie oznacza rezygnacji z własnej tożsamości, lecz wzajemne świadectwo dla wspólnego postępu w budowaniu lepszego świata. Właściwie rozumiany dialog może stać się narzędziem nie tylko tolerancji, ale prawdziwego wzajemnego ubogacania się różnych tradycji religijnych
Wszystkie religie mają wspólny cel - poprawę jakości życia i przynoszenie szczęścia zarówno jednostkom, jak i społeczeństwu. W obliczu globalnych wyzwań współczesności, od kryzysu klimatycznego po konflikty zbrojne, współpraca między różnymi wspólnotami religijnymi oraz włączenie w ten dialog osób niewierzących staje się nie tylko możliwe, ale wręcz niezbędne dla przyszłości ludzkości.
Jak pięknie ujął to jeden z współczesnych myślicieli dialogu międzyreligijnego dr Alexander Berzin: wszystkie religie świata mają za cel poprawę jakości życia i przynoszenie szczęścia, dlatego podstawą harmonii religijnej powinno być wzajemne szanowanie różnic przy jednoczesnym odkrywaniu tego, co nas łączy. Ten sposób myślenia może stać się fundamentem spokojnego współistnienia na całej Ziemi.
W tekście często odnosimy się do Polski, gdyż nasza aplikacja powstała w Polsce i cały nasz zespół pochodzi z Polski więc najlepiej znamy religijne środowisko polskie. To nie oznacza, że innych krajach nie ma podobnych międzyreligijnych inicjatyw. Jeżeli znacie jakieś przykłady współpracy międzyreligijnej w innych krajach, napiszcie o nich do nas.